Kwaliteitszorg

Kwaliteitszorg is de wijze waarop de kwaliteit van het onderwijs wordt bepaald, bewaakt, geborgd, verbeterd en verantwoord. Ieder verbeterproces begint met meten: het ‘nulpunt’ moet duidelijk zijn om vooruitgang vast te kunnen stellen. Zorg voor kwaliteit houdt echter niet op na verbetering, maar gaat juist verder. Scholen zijn voortdurend bezig om hun onderwijs te verbeteren en te zorgen dat leerlingen meer, beter of anders leren.

Verantwoording

Maatschappij, overheid en afnemers van het onderwijs vragen scholen de laatste jaren steeds meer om verantwoording af te leggen over de kwaliteit van het onderwijs. De aandacht voor kwaliteitszorg wordt hierdoor niet alleen in de scholen zelf, maar ook in het toezicht van de inspectie steeds groter.

(On)voldoende kwaliteitszorg

Om te bepalen of de kwaliteitszorg op een school voldoende is, beoordeelt de inspectie in ieder geval de drie standaarden van het gebied Kwaliteitszorg en Ambitie:

  • KA1. Kwaliteitszorg: Het bestuur en de scholen hebben een stelsel van kwaliteitszorg ingericht en verbeteren op basis daarvan het onderwijs.
  •  

    KA2. Kwaliteitscultuur: Het bestuur en zijn scholen kennen een professionele kwaliteitscultuur en functioneren transparant en integer.

  •  

    KA3. Verantwoording en dialoog: Het bestuur en zijn scholen/opleidingen leggen intern en extern toegankelijk en betrouwbaar verantwoording af over doelen en resultaten en voeren daarover actief een dialoog.

De kwaliteitszorg is onvoldoende indien een of meer van deze  indicatoren onvoldoende zijn. Alleen onvoldoende kwaliteitszorg leidt niet tot een aangepast toezichtarrangement. Het speelt echter wel een rol bij afsluiting van een traject van geïntensiveerd toezicht (OKV). Scholen die onvoldoende hebben gepresteerd of zeer zwak zijn geweest krijgen alleen een basisarrangement als ook hun kwaliteitszorg voldoende is. Hiermee wil de inspectie een zo stevig mogelijk fundament leggen onder de duurzaamheid van de verbetering.

Leren verbeteren is hét expertisecentrum voor VO-scholen die hun onderwijskwaliteit willen of moeten verbeteren. Op het gebied van organisatie bieden wij u het volgende aan.

Ondersteuningsinstrumenten

Scholen hebben zelf veel ruimte om te bepalen hoe zij de kwaliteitszorg vormgeven. Hiervoor zijn verschillende programma’s, middelen en instrumenten beschikbaar. Maak voor het meten, monitoren en analyseren bijvoorbeeld gebruik van managementinformatiesystemen zoals het ManagementVenser, Magister Management Platform (MMP) en CumLaude en van het overzicht opbrengstenoordeel van de inspectie. U vindt dit overzicht door via ‘Zoek scholen’ op de homepage van de Onderwijsinspectie naar uw school te gaan. Vervolgens kunt u ‘Zoek scholen en instellingen’ aanklikken en selecteert u uw school. Ook (cijfermatig) onderzoek, enquêtes afnemen en met elkaar in gesprek gaan over onderwijskwaliteit zijn waardevolle kwaliteitszorgmiddelen.

Een systematische manier om kwaliteitszorg goed te organiseren is om alle (meet-, verbeter- en borgings-) activiteiten en -gesprekken vorm te geven via de Plan Do Check Act – cyclus (PCDA) en dit vast te leggen in een jaar-, sector-, team- en/of vakplan. Zo ontstaat er een permanente verbeterstructuur, zichtbaar in de cyclus van planning en verantwoording, zodat verbetering geen eenmalige gebeurtenis is, maar een continu proces.

De 5 belangrijke vragen over kwaliteitszorg
Stel uzelf onderstaande vragen:

  1. Doet de school de goede dingen?
  2. Doet de school de dingen goed?
  3. Hoe weet de school dat?
  4. Vinden anderen dat ook?
  5. Wat gaat de school nu doen?

Is het kwaliteitsbeleid ‘goed’?

  • Is het: doelgericht, cyclisch, systematisch en integraal?
  • Voldoet het aan de wettelijke criteria?
  • Levert het gegevens op voor informatie en verantwoording?
  • Is het hanteerbaar? (kunnen schoolleiding en teams iets met de uitkomsten doen?)

Landelijk netwerk voor kwaliteitszorgmedewerkers
Neem deel aan het landelijke netwerk voor kwaliteitszorgmedewerkers. Dit netwerk organiseert met ondersteuning van Leren verbeteren jaarlijks een studie- en uitwisselingsdag, waar workshops worden gegeven over verschillende onderwerpen. Daarnaast zijn er soms nog themawerkmiddagen, bijvoorbeeld over kwaliteit meten en dan? Zie de agenda voor bijeenkomsten.

Ondersteuningsmogelijkheden

Ondersteuning door een adviseur
Leren verbeteren biedt afdelingen die door de Onderwijsinspectie onvoldoende of zeer zwak beoordeeld zijn gerichte ondersteuning. In overleg met u stellen wij een programma samen dat aansluit bij de situatie van de school. Hier vindt u meer informatie over het aanbod, voorwaarden en kosten van ondersteuning door Leren verbeteren.

Coaching van schoolleiding
School- , afdelings- en teamleiders kunnen ook één of enkele dagen coaching krijgen van een adviseur. Zij kunnen bijvoorbeeld op weg geholpen worden om zelf docenten te ondersteunen bij het optimaliseren van didactische vaardigheden of succesvol leiding te geven aan opbrengstgericht werken. Het aantal dagen en de vergoeding zijn afhankelijk van de situatie en worden in overleg met de projectleiding vastgesteld.

Review
Leren verbeteren biedt afdelingen met een onvoldoende (voorheen: zwakke) of zeer zwak oordeel de mogelijkheid tot een review.

Aanvullende mogelijkheden

Vensters VO

Vensters VO helpt scholen inzicht te krijgen in hun eigen resultaten en hierover op goede wijze verantwoording af te leggen aan bijvoorbeeld leerlingen en ouders. Alle cijfermatige informatie over scholen wordt, met medewerking van de scholen zelf,  in één systeem verzameld en waar mogelijk met elkaar vergeleken. De informatie in het SchoolVenster is openbaar en via scholenopdekaart.nl in te zien. Scholen die hun Venster invullen en publiceren, krijgen ook de beschikking over het ManagementVenster. Daarin staan rapportages en analyseboxen met stuurinformatie. Trends, percentielen en de voorlopige examencijfers (al aan het begin van het schooljaar!) zorgen voor een verdieping op de informatie in Vensters, die ingezet kan worden om de kwaliteit te verbeteren.

Workshop Managementvenster
Vensters VO biedt scholen de mogelijkheid om een workshop te krijgen over het lezen en gebruiken van de rapporten uit het ManagementVenster VO. Het doel van deze workshops is om u meer inzicht te geven in wat de cijfers voor uw school of bestuur betekenen. De workshops worden bij de VO-raad in Utrecht gegeven of desgewenst op locatie. De workshops kennen een basisopzet en worden verder toegesneden op uw specifieke situatie en uw vragen en behoeften. Voor meer informatie en een aanvraag voor een workshop kunt u terecht op Venstersvo.nl.

Schoolinformatiesysteem en digitaal leerplatform
Er zijn diverse programma’s en systemen die behulpzaam kunnen zijn bij het organiseren, analyseren en monitoren van leerprocessen en leerresultaten. Voorbeelden zijn: Magister en SOM –  MMP/Qlikview en CumLaude – It’sLearning en Moodle.

Brochures

Leren verbeteren werkt | Rapportage van bevindingen

Leren verbeteren heeft in 2017 onderzoek uitgevoerd naar de effectiviteit van de begeleiding van scholen met een zeer zwakke afdeling in de periode 2012-2016. Doel van het onderzoek was om lessen uit de effectiviteit van de begeleiding te trekken voor alle betrokkenen in een verbetertraject en de begeleiding van onvoldoende en zeer zwakke afdelingen te optimaliseren. In deze rapportage vindt u de opbrengsten van dit onderzoek.

Leren verbeteren werkt | Publieksversie

Leren verbeteren heeft in 2017 onderzoek uitgevoerd naar de effectiviteit van de begeleiding van scholen met een zeer zwakke afdeling in de periode 2012-2016. Doel van het onderzoek was om lessen uit de effectiviteit van de begeleiding te trekken voor alle betrokkenen in een verbetertraject en de begeleiding van onvoldoende en zeer zwakke afdelingen te optimaliseren. In deze publicatie vindt u de belangrijkste opbrengsten van dit onderzoek.

Schoolontwikkeling: als het erop aankomt

Het project Leren verbeteren werd aanvankelijk uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de VO-raad.
In deze eerste periode zijn veel (zeer) zwakke scholen sterker geworden en is duidelijker geworden wat er nodig is als het erop aankomt. Dat blijkt uit de rondetafelgesprekken waarvan deze publicatie verslag doet. Schoolleiders en procesbegeleiders van Leren verbeteren blikken aan de hand van zes thema’s terug op het verbetertraject dat zij samen hebben doorlopen.

De urgentie van project Leren verbeteren

Het voortgezet onderwijs werkt hard aan het minimaliseren van het aantal (zeer) zwakke afdelingen. Het Sectorakkoord geeft die ambitie vorm met scherpe deadlines voor verbeteringen. Om terugkeer naar een basis arrangement te vergemakkelijken, breidt het project Leren verbeteren het ondersteuningsaanbod uit.

Duurzame kwaliteitsverbetering

Deze brochure gaat in op de vraag hoe je zorgt voor duurzame kwaliteitsverbetering. Hoe zorg je voor een proces waarin de gerealiseerde kwaliteitsverbetering stevig is geborgd, zodat een terugval in principe niet mogelijk is?

Kwaliteiten benutten

In deze brochure vertellen tien medewerkers kwaliteitszorg over hun rol en de ontwikkeling van kwaliteitszorg in het VO. Welke bijdrage leveren zij aan kwaliteitsverbetering? En hoe kunnen schoolleiders en bestuurders de kwaliteiten van deze medewerkers optimaal benutten?

Toolkit OGW

Waar ligt de kracht van OpbrengstGericht Werken (OGW) als het gaat om het creëren van een lerende cultuur? Door de inzet van deze OGW-instrumenten blijft OGW niet hangen in goede voornemens, maar krijgt het daadwerkelijk een vaste plek in de kwaliteitszorg van de school.

Lessen uit de praktijk

Wat zijn effectieve interventies, succesfactoren en valkuilen bij het succesvol verbeteren van de onderwijskwaliteit? En welke rol spelen bestuur, schoolleiding, docenten, ouders en leerlingen bij het verbeterproces? Deze brochure geeft heldere tips, aandachtspunten en voorbeelden.

Alerte scholen blijven uit de gevarenzone

Een slecht presterende school moet snel de zaak weer op orde krijgen. Dat is het afgelopen jaar steeds vaker gelukt, zo blijkt. Beter nog is het om helemaal niet in de risicozone te komen, bijtijds maatregelen te nemen en voortdurend aandacht te besteden aan kwaliteit. Dit geldt niet alleen voor de ca. 250 risicoscholen maar evenzeer voor scholen die goed presteren.

De stappen in beeld

Deze waaier biedt schoolleiders (en bestuurders) een handreiking om in 6 concrete stappen gericht te werken aan het verbeteren van opbrengsten en onderwijskwaliteit.

Communicatie als pijler in het verbeterproces

Een brochure vol praktische handreikingen en adviezen over de inzet van communicatie in het verbeterproces. Niet alleen op het moment dat de school te maken krijgt met een negatieve beoordeling, maar ook daarna.

Bezoek met een opdracht

Scholen kunnen veel van elkaar leren en visitatie is daarvoor een uitstekend middel: scholen bezoeken en onderzoeken elkaar en geven feedback. Wat komt erbij kijken?

De ingrediënten voor effectieve verbeterplannen

Deze brochure beschrijft vijf concrete succesfactoren voor een verbeterplan op basis van literatuuronderzoek, een analyse van verbeterplannen van scholen en gesprekken met procesbegeleiders.

Relevante Berichten

Verbeteren en fuseren bij Edudelta in Barendrecht

Als Evert van Dijk op 1 augustus 2017 directeur wordt van de Edudelta-locatie Barendrecht voor vmbo en mbo weet hij dat hem een fikse klus te wachten staat. De gemengde leerweg moet haar basisarrangement terug zien te krijgen en de school zit ook nog eens midden in een fusieproces. Nu, bijna een schooljaar later en […]

“Zijn wij klaar voor het nieuwe toezicht?” Regiobijeenkomsten Kwaliteitsmanagement boden antwoorden en handvatten

Bestuurders, schoolleiders, kwaliteitszorgmedewerkers… Op 21 en 23 maart kwamen ze in groten getale naar Zwolle en Rotterdam voor de Regiobijeenkomsten Kwaliteitsmanagement VO, georganiseerd door Leren verbeteren en het Landelijk Netwerk Kwaliteitszorg VO. Centraal stond de vraag: “Zijn wij klaar voor het nieuwe toezicht?” Het is een vraag die blijkbaar velen bezighoudt. De organisatoren hadden gezorgd […]

Informatiebijeenkomst risicoscholen: inschrijving geopend

Kom op 21 september naar ‘Uit de risicozone – In actie’ ‘Zwak’ of ‘Zeer zwak’: dat oordeel wil geen enkele onderwijsinstelling. Hebben we de boel op orde, dan hoeven we daar niet voor te vrezen. Zit u in een risicocategorie – hebt u bijvoorbeeld een waarschuwing of attendering van de inspectie ontvangen – dan is het […]

Maak kennis met adviseur Geppie Bootsma: “Zo mooi als scholen weer met elan verder kunnen”

Haar rugzak vol veertig jaar ervaring en kennis zet adviseur Geppie Bootsma graag in om scholen te helpen verbeteren. “Daar leer ik zelf ook nog steeds van.” De drive om anderen te helpen verbeteren, is aangeboren, denkt ze. Als kleuter zette ze  haar poppen al op een rijtje en speelde ze juf. Dat ze koos […]

Mavo aan Zee: eerst de basis op orde, dan pas vernieuwen

Onderwijsvernieuwing stond hoog in het vaandel bij Mavo aan Zee in Den Helder. Het management stuurde aan op gepersonaliseerd leren. Toen de resultaten tegenvielen, maakte de school een pas op de plaats en meldde zich aan voor Leren Verbeteren. Zo kwamen de sterke en minder sterke kanten van het onderwijsproces in beeld. De school schakelde […]

Binnenkort verschijnt: Leren verbeteren werkt, over een onderzoek naar de begeleiding van zeer zwakke scholen

Hoe effectief is de begeleiding van zeer zwakke scholen? Afgelopen schooljaar verrichte Leren verbeteren II een onderzoek naar de effectiviteit van de begeleiding van zeer zwakke scholen in de periode 2012-2016. Dit onderzoek werd onlangs afgerond en binnenkort kunt u op verschillende manieren kennisnemen van de bevindingen. De belangrijkste conclusie wordt vervat in de titel: Leren […]

31 januari 2019: Conferentie ‘Aan kwaliteit kun je werken’

Voor bestuurders, schoolleiders en teamleiders in het VO die de kwaliteit van het onderwijs op peil willen houden of willen verbeteren Op 31 januari 2019, van 16.00 tot 20.00 uur, organiseert Leren verbeteren de conferentie Aan kwaliteit kun je werken.  Tijdens deze conferentie presenteert Leren verbeteren de resultaten van een uitvoerig onderzoek op alle 39 […]

Scan Leren Verbeteren biedt zicht op risico’s en ambities

Snel en eenvoudig inzicht krijgen in de risico’s die een school of een afdeling in het voortgezet onderwijs loopt? Daarvoor is de Scan Leren Verbeteren ontwikkeld. Ooit door Leren verbeteren opgezet als een preventief hulpmiddel voor schoolleiders, is de scan nu uitgebreid zodat meerdere doelgroepen in de school hem kunnen invullen. Hierdoor kan de school […]

Leren verbeteren werkt!

Handzame publieksversie nu beschikbaar Op 6 november presenteerde Leren verbeteren in congrescentrum Domstad in Utrecht de publieksversie van de rapportage van een onderzoek naar de ondersteuning van zeer zwakke afdelingen. Op de jaarlijkse netwerk- en studiedag van het Landelijk Netwerk Kwaliteitszorg VO nam voorzitter Marleen Delcour het eerste exemplaar in ontvangst. Marleen Delcour kreeg de […]

7 november: Netwerkdag Landelijk Netwerk Kwaliteitszorg VO

Elk jaar organiseert het Landelijk Netwerk Kwaliteitszorg VO een netwerkdag voor kwaliteitszorgmedewerkers in het voortgezet onderwijs. Ook dit jaar, op 7 november aanstaande. Vanaf 1 oktober kunt u zich inschrijven. Nieuwsgierig naar het programma? We lichten alvast een tipje van de sluier op.   In de workshop ‘hoe ga je om met “gedoe”’ van Frits […]

Maak kennis met adviseur Monique Hoogduin: “Onderwijskundig leiderschap betekent leidinggeven met lef en liefde”

Wat laten de cijfers zien? Monique Hoogduin (57) is expert in het duiden van data, én in het helpen verbeteren van het onderwijs. Ruim dertig jaar kent ze het werkveld inmiddels vanuit functies als docent, opleidingscoördinator, senior adviseur, schoolleider, manager van een schoolbegeleidingsdienst en hoofd kwaliteitsbeleid bij een schoolbestuur. “Het samen verbeteren van onderwijs blijft […]

Netwerkdag Kwaliteitszorg: de klas in!

Landelijke netwerk- en studiedag voor medewerkers kwaliteitszorg in het voortgezet onderwijs – dinsdag 3 november 2015 Na vijf succesvolle edities in voorgaande jaren vindt de jaarlijkse landelijke netwerkdag van kwaliteitszorgmedewerkers in het voortgezet onderwijs dit jaar plaats op dinsdag 3 november 2015. Dit jaar ligt de focus ligt op kwaliteitszorg in de klas en de […]

Save the date: Regiobijeenkomsten Kwaliteitsmanagement VO

Op 21 en 23 maart 2017 organiseert Leren verbeteren samen met de Vereniging voor Kwaliteitszorgmedewerkers VO een tweetal regiobijeenkomsten voor bestuurders en kwaliteitszorgmedewerkers in het VO. Programma Tijdens deze bijeenkomsten besteden we onder meer aandacht aan preventie, de rol van docenten en het nieuwe onderzoekskader van de inspectie. Binnenkort vindt u op onze site meer […]

Save the date: Leren verbeteren bijeenkomst Risicoscholen

Op 6 juni 2017 organiseert Leren verbeteren een speciale bijeenkomst voor leidinggevenden van scholen en afdelingen met een risicoattendering van de onderwijsinspectie. Tijdens deze middag gaat het over de vraag wat u kunt doen om te voorkomen dat uw afdeling of school (zeer) zwak wordt. Aan het eind van de middag gaat u naar huis met tips […]

Ashram College combineerde noodgedwongen kwaliteitsverbetering met ambitieuze onderwijsinnovatie

“We hadden het wel zien aankomen, maar het was toch heftig.” Locatiedirecteur Lieneke Koenes kan het zich nog goed herinneren dat in juni 2016 alle afdelingen van het Ashram College in Alphen aan den Rijn zwak werden bevonden door de inspectie. Een aantal maanden eerder had de school een externe ingevlogen om het inspectiebezoek voor […]

Kwaliteit verbeteren in 6 stappen

Kwaliteit verbeteren in 6 stappen

In zes concrete stappen werkt u aan het verbeteren van opbrengsten en onderwijskwaliteit. Hierbij is niet alleen aandacht voor wat scholen kunnen doen om de onderwijskwaliteit te verbeteren, maar vooral ook
met wie en hoe.

Blijf op de hoogte

Nieuws

Blijf op de hoogte van ontwikkelingen en wetenswaardigheden en laat u inspireren door praktijkverhalen en interviews.

Inzicht in risico's en onderwijskwaliteit

Scan Leren verbeteren

De Scan Leren Verbeteren geeft u snel inzicht in de mogelijke risicofactoren en in de onderwijskwaliteit van uw school. Het resultaat: een systematische diagnose die u kan helpen bij het zetten van vervolgstappen.