Inspectie

De Inspectie van het Onderwijs bewaakt en stimuleert de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs. De missie van de Onderwijsinspectie is ‘Effectief toezicht voor beter onderwijs’. Bij de kwaliteit van het onderwijs gaat het uiteindelijk om de mate waarin het onderwijsstelsel er voor alle leerlingen en studenten in slaagt de kernfuncties van onderwijs met succes én in evenwicht te realiseren. Deze kernfuncties zijn: kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming.

Uitgangspunten inspectie

Binnen het toezicht heeft de inspectie twee duidelijk onderscheiden functies: een waarborgfunctie en een stimulerende functie. Enerzijds bewaakt ze dat de basiskwaliteit van het onderwijs op scholen/instellingen en het financieel beheer van besturen op orde is (de waarborgfunctie). Anderzijds stimuleert ze besturen en scholen om hun verbeterpotentieel ten volle te benutten in het streven naar goed onderwijs (de stimulerende functie).

De kern van het toezicht op instellingen is:

  • Waarborgen van basiskwaliteit.
  • Stimuleren tot beter. De Inspectie van het Onderwijs wil actief bijdragen aan een verbetercultuur binnen besturen en scholen/opleidingen. Ze stimuleert besturen en scholen om hun verbeterpotentieel volledig te benutten in het streven naar goed onderwijs.
  • Eenduidig toezicht en op maat. In het toezicht sluit de Onderwijsinspectie zoveel mogelijk aan op de eigen ambities van bestuur en school. Het schoolplan vervult een spilfunctie.
  • Aansluiten bij verantwoordelijkheid bestuur. Het bestuur is verantwoordelijk voor de kwaliteit en de continuïteit van het onderwijs. Daarom komen bestuur en scholen/opleidingen in het toezicht samen in beeld.

Waarderingskader en onderzoekskader

De inspectie heeft het toezicht beschreven in een onderzoekskader. Het onderzoekskader bevat de werkwijze van de inspectie. In het onderzoekskader is ook het waarderingskader opgenomen waarin de inspectie beschrijft wat ze beoordelen en waarderen.

Waarderingskader

In het waarderingskader beschrijft de inspectie waar ze een oordeel of waardering over vormt. Het waarderingskader bevat een aantal kwaliteitsgebieden: Onderwijsproces, Schoolklimaat, Onderwijsresultaten, Kwaliteitszorg en ambitie, en Financieel beheer.

De kwaliteitsgebieden bevatten elk een aantal standaarden. Deze beschrijven de onderdelen die onderliggend zijn aan de kwaliteitsgebieden. Alle standaarden zijn voorzien van een uitwerking die beschrijft wat eronder valt. Het aantal standaarden varieert per sector enigszins en de uitwerking ervan verschilt waar relevant per sector. In het waarderingskader heeft de inspectie een onderscheid gemaakt tussen de elementen die direct voortvloeien uit de wet en elementen waarmee ze vooral willen stimuleren. Op het niveau van de kwaliteitsgebieden en standaarden geeft de Inspectie van het Onderwijs het oordeel ‘onvoldoende’ of ‘voldoende’. Daarnaast is het mogelijk om de waardering ‘goed’ te krijgen. Wanneer standaarden geen wettelijke basis hebben, wordt geen onvoldoende gegeven, maar gebruikt de inspectie de waardering ‘kan beter’.

Onderzoekskader

Het onderzoekskader beschrijft de werkwijze van de inspectie en dus de manier waarop ze toezicht houdt. Het waarderingskader maakt er deel van uit. De beoogde inrichting van het toezicht is voor alle sectoren hetzelfde. Uitgangspunt is dat ieder bestuur en hun scholen of opleidingen eens in de vier jaar een inspectieonderzoek krijgt. De centrale vraag voor het bestuur daarbij is of (en hoe) het bestuur zorg draagt voor onderwijs van voldoende kwaliteit en voor deugdelijk financieel beheer.

Meer informatie over de werkwijze van de inspectie en het waarderingskader vindt u hier.

(On)voldoende onderwijskwaliteit

De inspectie maakt in haar toezicht onderscheid in bij wet geregelde deugdelijkheidseisen en eigen aspecten van kwaliteit van bestuur en scholen. Deugdelijkheidseisen zijn objectiveerbare, zo veel mogelijk op het niveau van de wet geregelde algemene kwaliteitsnormen, die zodanig helder zijn dat de vrijheid van richting en inrichting gewaarborgd blijven. Deugdelijkheidseisen hebben betrekking op de onderwijskwaliteit en het financieel beheer. Dit wordt samengevat met het begrip basiskwaliteit.

Een school die niet voldoet aan de deugdelijkheidseisen biedt onderwijs van onvoldoende kwaliteit. Onvoldoende onderwijskwaliteit en/of onvoldoende financieel beheer kan leiden tot sanctionering en in laatste instantie tot ingrijpen door de minister. Vanuit de waarborgfunctie van het toezicht ziet de inspectie erop toe dat de deugdelijkheidseisen zoals deze in de sectorwetten zijn vastgelegd, worden nageleefd.

Scholen die niet aan de basiskwaliteit voldoen, krijgen het oordeel ’onvoldoende’. Deze scholen kunnen het oordeel ‘zeer zwak’ krijgen als ze beneden de wettelijke norm presteren die daarvoor geldt. In het onderzoekskader van elke sector staat aangegeven in welke gevallen een oordeel voldoende, onvoldoende of zeer zwak geldt. Op schoolniveau spelen in het voortgezet onderwijs vier standaarden een belangrijke rol in de normering: OP2 Zicht op ontwikkeling en begeleiding, OP3 Didactisch handelen, SK1 Veiligheid en OR1 Resultaten. Deze kernstandaarden moeten minimaal op orde zijn bij een oordeel voldoende.

Het oordeel over het financieel beheer en met name de kwaliteitszorg op bestuursniveau is leidend voor de inrichting van het vervolgtoezicht. Als de kwaliteitszorg en het financieel beheer op orde zijn en de inspectie tekortkomingen heeft geconstateerd op het niveau van de scholen, dan formuleert ze herstelopdrachten en maakt ze afspraken met het bestuur wat het bestuur zelf (her)onderzoekt, en wat het aandeel van de inspectie is. Als een bestuur de kwaliteitszorg niet op orde heeft, dan is het aannemelijk dat de geconstateerde tekortkomingen bij de onderzochte scholen niet op zichzelf staan. De inspectie kan er dan voor kiezen om nog een of meer kwaliteitsonderzoek(en) te doen naar risico’s. Het bestuur krijgt een herstelopdracht opgelegd, met als belangrijk onderdeel de verbetering van de kwaliteitszorg. In het vervolgtoezicht voert de inspectie het herstelonderzoek uit.

Leren verbeteren is hét expertisecentrum voor VO-scholen die hun onderwijskwaliteit willen of moeten verbeteren. Op het gebied van organisatie bieden wij u het volgende aan:

Ondersteuningsinstrumenten

Laat u niet verrassen
Laat u niet verrassen door de inspectie met een attendering of waarschuwing bij achterblijvende opbrengsten. Zorg dat u zelf zicht heeft op de kwaliteit van de opbrengsten, onderwijsprocessen en kwaliteitszorg en ga als dat nodig is zelf meteen en gestructureerd aan de slag met verbeteren. Zo toont u de inspectie dat u grip op de zaak heeft.

Scan Leren verbeteren
De Scan Leren Verbeteren geeft u snel inzicht in de mogelijke risicofactoren en in de onderwijskwaliteit van uw school. Het resultaat van de scan is een systematische diagnose die u kan helpen bij het zetten van vervolgstappen.

 

Ondersteuningsmogelijkheden

Leren verbeteren biedt getrapte ondersteuning aan scholen die hun onderwijskwaliteit willen of moeten verbeteren. Uitgangspunt is de positie en vraag van de school: afhankelijk van de situatie krijgt iedere school ondersteuning op maat, variërend van gratis materiaal tot één of meerdere dagen advies of begeleiding van een expert. Hier vindt u meer informatie over het aanbod, voorwaarden en kosten van ondersteuning door Leren verbeteren.

 

 

Websites

Inspectie van Onderwijs
Op de website van de Inspectie van het Onderwijs vindt u nieuws, aanvullende informatie en overzichten van de beste en minst goed presterende scholen van Nederland.

 

Praktijkvoorbeelden

We besteden in onze nieuwsbrieven regelmatig aandacht aan het vernieuwde toezicht van de inspectie. De volgende artikelen uit onze nieuwsbrief kunnen voor u interessant zijn:

Brochures

Leren verbeteren werkt | Rapportage van bevindingen

Leren verbeteren heeft in 2017 onderzoek uitgevoerd naar de effectiviteit van de begeleiding van scholen met een zeer zwakke afdeling in de periode 2012-2016. Doel van het onderzoek was om lessen uit de effectiviteit van de begeleiding te trekken voor alle betrokkenen in een verbetertraject en de begeleiding van onvoldoende en zeer zwakke afdelingen te optimaliseren. In deze rapportage vindt u de opbrengsten van dit onderzoek.

Leren verbeteren werkt | Publieksversie

Leren verbeteren heeft in 2017 onderzoek uitgevoerd naar de effectiviteit van de begeleiding van scholen met een zeer zwakke afdeling in de periode 2012-2016. Doel van het onderzoek was om lessen uit de effectiviteit van de begeleiding te trekken voor alle betrokkenen in een verbetertraject en de begeleiding van onvoldoende en zeer zwakke afdelingen te optimaliseren. In deze publicatie vindt u de belangrijkste opbrengsten van dit onderzoek.

Overzicht wijzigingen bijgesteld onderzoekskader vo per 1 juli 2018

Het onderzoekskader 2017 wordt jaarlijks geactualiseerd. De versie van 1 juli 2018 vervangt de versie van 1 juni 2017 en bevat enige aanpassingen aan nieuwe wetgeving en enkele verduidelijkingen. In het ‘Overzicht wijzigingen bijgesteld onderzoekskader vo per 1 juli’ vindt u een overzicht van deze aanpassingen.

Onderzoekskader 2017 voor het toezicht op het voortgezet onderwijs, versie 1 juli 2018

Het onderzoekskader 2017 van de Inspectie van het Onderwijs beschrijft hoe het toezicht voor het voortgezet onderwijs (vo) is ingericht. Het onderzoekskader omvat het waarderingskader en de werkwijze.

Toezichtkader VO 2013

Voormalig toezichtkader Inspectie van het Onderwijs.

De werkwijze van de Inspectie van het Onderwijs

Een VO-school wordt niet van de een op de andere dag (zeer) zwak. De inspectie gaat ook niet over een nacht ijs wanneer het een school als (zeer) zwak bestempelt. In dit artikel uit het VTOI-magazine van juni 2013 wordt beschreven hoe de inspectie te werk gaat.

Het voorkomen van (zeer) zwakke scholen in het voortgezet onderwijs

Hoe vaak komt het voor dat de inspectie een VO-school als (zeer) zwak bestempelt? Wat moet de interne toezichthouder dan doen? En nog belangrijker: hoe kun je voorkomen dat een school op het ‘beklaagdenbankje’ terechtkomt?

Direct aan de slag met concrete adviezen

Het afgelopen schooljaar vernam het Christelijk College de Noordgouw, locatie Hattem dat zijn vmbo-t- en vmbo-k-afdelingen door de Inspectie werden beoordeeld als ‘zwak’. Na de eerste teleurstelling stapten directie en team over hun frustratie heen en besloten ze alle zeilen bij te zetten. Als eerste werd het project Leren verbeteren van de VO-raad ingeschakeld.

Alerte scholen blijven uit de gevarenzone

Een slecht presterende school moet snel de zaak weer op orde krijgen. Dat is het afgelopen jaar steeds vaker gelukt, zo blijkt. Beter nog is het om helemaal niet in de risicozone te komen, bijtijds maatregelen te nemen en voortdurend aandacht te besteden aan kwaliteit. Dit geldt niet alleen voor de ca. 250 risicoscholen maar evenzeer voor scholen die goed presteren.

Bezoek met een opdracht

Scholen kunnen veel van elkaar leren en visitatie is daarvoor een uitstekend middel: scholen bezoeken en onderzoeken elkaar en geven feedback. Wat komt erbij kijken?

Werken aan opbrengsten

De brochure daagt schoolleiders uit om opbrengstgericht te gaan werken en biedt daarvoor handreikingen. Centraal staat kwaliteitsverbetering aan de hand van de opbrengstindicatoren van de Onderwijsinspectie en de instrumenten van Vensters voor Verantwoording.

De ingrediënten voor effectieve verbeterplannen

Deze brochure beschrijft vijf concrete succesfactoren voor een verbeterplan op basis van literatuuronderzoek, een analyse van verbeterplannen van scholen en gesprekken met procesbegeleiders.

Relevante Berichten

Durven en delen: maatwerk in het VO

Bijna elke school wil leerlingen maatwerk en gepersonaliseerd leren bieden. Maar hoe begin je? Leren Verbeteren organiseerde de miniconferentie ‘Elastiek in het onderwijs – over de rek en reikwijdte van maatwerk in het VO’, waar schoolleiders en docenten ervaringen en creatieve oplossingen deelden. “Er zijn geen pasklare antwoorden”, drukt Hans Sandtke, projectleider van Leren Verbeteren, […]

Maak kennis met adviseur Marian Everhardt: “We komen niet vertellen hoe het moet.”

In oktober werkt Marian Everhardt (62) veertig jaar in het onderwijs. “Ik ben echt een onderwijsverslaafde in de goede zin van het woord. Het is een ongelooflijk mooi beroep omdat je een bijdrage kunt leveren aan de ontwikkeling van jonge mensen. En dat kun je op zo veel manieren doen dat het altijd boeiend blijft.” […]

Kosteloze ondersteuning bij waarschuwingen en attenderingen

Onlangs heeft een aantal scholen van de inspectie een brief ontvangen met een waarschuwing of een attendering. In beide gevallen betekent dat dat de inspectie het risico aanwezig acht dat de school op termijn een oordeel ‘onvoldoende’ voor een of meer afdelingen kan krijgen. Wat betekent dit concreet? Een school krijgt een attendering wanneer het gemiddeld resultaat […]

De expert review: “Samen werken aan waardevolle input voor het verbeterplan”

De klassieke audit kennen we wel. Een externe deskundige doet een onderzoek en levert een rapport met zijn bevindingen. Het is aan u om – al dan niet – iets met die bevindingen te doen. Hoewel zo’n klassieke audit uiteraard ook zijn nut heeft, kiest Leren verbeteren voor een andere aanpak: de expert review. Openbare […]

Verbeteren en fuseren bij Edudelta in Barendrecht

Als Evert van Dijk op 1 augustus 2017 directeur wordt van de Edudelta-locatie Barendrecht voor vmbo en mbo weet hij dat hem een fikse klus te wachten staat. De gemengde leerweg moet haar basisarrangement terug zien te krijgen en de school zit ook nog eens midden in een fusieproces. Nu, bijna een schooljaar later en […]

Inspectie verzendt attenderingen en waarschuwingen

Deze maanden kunnen scholen van de inspectie een brief ontvangen met een waarschuwing of een attendering. In beide gevallen betekent dit dat de inspectie het risico aanwezig acht dat de school – voor één of meer afdelingen – op termijn een oordeel ‘zwak’ krijgt. Maar wat betekent het concreet en wat kunt u doen? Wat betekent […]

“Zijn wij klaar voor het nieuwe toezicht?” Regiobijeenkomsten Kwaliteitsmanagement boden antwoorden en handvatten

Bestuurders, schoolleiders, kwaliteitszorgmedewerkers… Op 21 en 23 maart kwamen ze in groten getale naar Zwolle en Rotterdam voor de Regiobijeenkomsten Kwaliteitsmanagement VO, georganiseerd door Leren verbeteren en het Landelijk Netwerk Kwaliteitszorg VO. Centraal stond de vraag: “Zijn wij klaar voor het nieuwe toezicht?” Het is een vraag die blijkbaar velen bezighoudt. De organisatoren hadden gezorgd […]

Informatiebijeenkomst risicoscholen: inschrijving geopend

Kom op 21 september naar ‘Uit de risicozone – In actie’ ‘Zwak’ of ‘Zeer zwak’: dat oordeel wil geen enkele onderwijsinstelling. Hebben we de boel op orde, dan hoeven we daar niet voor te vrezen. Zit u in een risicocategorie – hebt u bijvoorbeeld een waarschuwing of attendering van de inspectie ontvangen – dan is het […]

Binnenkort verschijnt: Leren verbeteren werkt, over een onderzoek naar de begeleiding van zeer zwakke scholen

Hoe effectief is de begeleiding van zeer zwakke scholen? Afgelopen schooljaar verrichte Leren verbeteren II een onderzoek naar de effectiviteit van de begeleiding van zeer zwakke scholen in de periode 2012-2016. Dit onderzoek werd onlangs afgerond en binnenkort kunt u op verschillende manieren kennisnemen van de bevindingen. De belangrijkste conclusie wordt vervat in de titel: Leren […]

Het Kalsbeek College leert verbeteren

In juni 2016 viel bij het Kalsbeek College in Woerden onverwacht een brief van de Inspectie op de mat waarin de onderbouw als onvoldoende werd beoordeeld. “We dachten echt ‘wat gebeurt er nu’? We begrepen niet eens waar de brief precies over ging. Je kan ‘m tien keer lezen, maar dan snap je nog niet […]

31 januari 2019: Conferentie ‘Aan kwaliteit kun je werken’

Voor bestuurders, schoolleiders en teamleiders in het VO die de kwaliteit van het onderwijs op peil willen houden of willen verbeteren Op 31 januari 2019, van 16.00 tot 20.00 uur, organiseert Leren verbeteren de conferentie Aan kwaliteit kun je werken.  Tijdens deze conferentie presenteert Leren verbeteren de resultaten van een uitvoerig onderzoek op alle 39 […]

Onderwijsinspectie: “We willen eigenlijk zo weinig mogelijk voorschrijven”

U weet het: vanaf het nieuwe schooljaar gaat de onderwijsinspectie werken met het nieuwe onderzoekskader. U hebt zich hier inmiddels waarschijnlijk wel enigszins in verdiept, want voor elk bestuur – en elke school – zal het consequenties hebben. Maar er blijft veel te vragen over. Zo ook bij de adviseurs van Leren verbeteren. Op vrijdag […]

Leren verbeteren werkt!

Handzame publieksversie nu beschikbaar Op 6 november presenteerde Leren verbeteren in congrescentrum Domstad in Utrecht de publieksversie van de rapportage van een onderzoek naar de ondersteuning van zeer zwakke afdelingen. Op de jaarlijkse netwerk- en studiedag van het Landelijk Netwerk Kwaliteitszorg VO nam voorzitter Marleen Delcour het eerste exemplaar in ontvangst. Marleen Delcour kreeg de […]

“Focus op het groen”

Bewustwording en praktische tips op bijeenkomst risicoscholen Wat doe je als je denkt of weet dat de kwaliteit op jouw school onder druk staat? Met deze vraag kwamen onlangs ruim veertig mensen, van ruim twintig onderwijsinstellingen, naar Utrecht voor een Leren verbeteren-bijeenkomst voor risicoscholen. Er was een rijk en informatief programma. Eén ding kwam regelmatig […]

“Scholen mogen proactiever zijn”

In gesprek met inspecteur Anne Bergsma Kort voor de zomer ontvingen zo’n 140 VO-scholen een briefje van de inspectie met een waarschuwing of attendering. Soms kwam de brief als een verrassing. Beter is het als dat niet zo is. “Als je zo’n brief krijgt en je bent erdoor verrast, moet je je eigenlijk afvragen hoe […]

Inspectiebezoek nieuwe stijl op het Keizer Karel College

“We werden soms wel een beetje verrast” Het nieuwe Onderzoekskader van de inspectie is alweer zo’n halfjaar van kracht en de eerste scholen hebben ondervonden hoe het inspectiebezoek nieuwe stijl verloopt. Zo ook het Amstelveense Keizer Karel College. Rector-bestuurder Elisabeth Pels Rijcken deelt haar ervaringen. Samen met de rector-bestuurder van het Alkwin Kollege vormt zij […]

Project Leren Verbeteren ook preventief aan de slag

Per 1 augustus heeft B&T het Project Leren Verbeteren overgenomen van de VO-raad. Hoewel het aantal zeer zwakke afdelingen van scholen steeds verder afneemt, zien projectleiders Hans Sandtke en Tijmen Bolk én het ministerie van OCW nog voldoende nieuwe uitdagingen, zoals het betrekken van de eindverantwoordelijk schoolleider bij een verbetertraject: “Als schoolleiding moet je weten […]

Maak kennis met adviseur Harry van Goor: “Het is de school die de conclusies moet trekken, niet ik.”

Harry van Goor (67) is al zijn hele leven werkzaam in het onderwijs. Eerst als docent geschiedenis havo/vwo, later als conrector en directeur onderwijs. “In die tijd richtte ik me met name op de invoering van de Basisvorming en de Tweede Fase”, zegt Van Goor. “Vernieuwing van het onderwijs heeft mijn grote interesse.” Later gaat […]

Save the date: Leren verbeteren bijeenkomst Risicoscholen

Op 6 juni 2017 organiseert Leren verbeteren een speciale bijeenkomst voor leidinggevenden van scholen en afdelingen met een risicoattendering van de onderwijsinspectie. Tijdens deze middag gaat het over de vraag wat u kunt doen om te voorkomen dat uw afdeling of school (zeer) zwak wordt. Aan het eind van de middag gaat u naar huis met tips […]

Ashram College combineerde noodgedwongen kwaliteitsverbetering met ambitieuze onderwijsinnovatie

“We hadden het wel zien aankomen, maar het was toch heftig.” Locatiedirecteur Lieneke Koenes kan het zich nog goed herinneren dat in juni 2016 alle afdelingen van het Ashram College in Alphen aan den Rijn zwak werden bevonden door de inspectie. Een aantal maanden eerder had de school een externe ingevlogen om het inspectiebezoek voor […]

Inspectie over onderzoekskader 2017: “Voor ons is het ook allemaal nieuw”

Nog even, dan verandert de wijze waarop de onderwijsinspectie toezicht houdt op de kwaliteit van het onderwijs. Per augustus 2017 treedt het nieuwe onderzoekskader in werking. Het zal wennen zijn voor het onderwijs, maar ook voor de inspectie zelf. “Voor ons is het ook allemaal nieuw”, benadrukt Karin Plantinga van de inspectie tijdens een bijeenkomst […]

Kwaliteit verbeteren in 6 stappen

Kwaliteit verbeteren in 6 stappen

In zes concrete stappen werkt u aan het verbeteren van opbrengsten en onderwijskwaliteit. Hierbij is niet alleen aandacht voor wat scholen kunnen doen om de onderwijskwaliteit te verbeteren, maar vooral ook
met wie en hoe.

Blijf op de hoogte

Nieuws

Blijf op de hoogte van ontwikkelingen en wetenswaardigheden en laat u inspireren door praktijkverhalen en interviews.

Inzicht in risico's en onderwijskwaliteit

Scan Leren verbeteren

De Scan Leren Verbeteren geeft u snel inzicht in de mogelijke risicofactoren en in de onderwijskwaliteit van uw school. Het resultaat: een systematische diagnose die u kan helpen bij het zetten van vervolgstappen.