Brochures

Download de handige brochures en praktische waaiers en laat u inspireren door de praktijkervaringen in diverse artikelen. Ontvangt u liever gedrukte exemplaren? Een deel van de brochures en waaiers is ook in hard copy verkrijgbaar. Bestel deze kosteloos via het bestelformulier. (U betaalt uitsluitend € 8,- administratie- en verzendkosten.)

Brochures

Schoolontwikkeling: als het erop aankomt

Het project Leren verbeteren sluit zijn ondersteuningsactiviteiten vanuit de VO-raad af. Dankzij dit project zijn veel (zeer) zwakke scholen sterker geworden en is duidelijker geworden wat er nodig is als het erop aankomt. Dat blijkt uit de rondetafelgesprekken waarvan deze publicatieverslag doet. Schoolleiders en procesbegeleiders van Leren verbeteren blikken aan de hand van zes thema’s terug op het verbetertraject dat zij samen hebben doorlopen.

Duurzame kwaliteitsverbetering

Deze brochure gaat in op de vraag: hoe zorg je voor duurzame kwaliteitsverbetering, oftewel voor een proces waarin de gerealiseerde kwaliteitsverbetering is geborgd zodat een terugval in principe niet mogelijk is?

Kwaliteiten benutten

In deze brochure vertellen tien medewerkers kwaliteitszorg over hun rol en de ontwikkeling van kwaliteitszorg in het VO. Welke bijdrage (kunnen) zij leveren aan kwaliteitsverbetering? En hoe kunnen schoolleiders en bestuurders hun kwaliteiten optimaal benutten?

Toolkit OGW

Waar ligt de kracht van OGW als het gaat om het creëren van een lerende cultuur? Door de inzet van deze OGW-instrumenten blijft OGW niet ‘hangen’ in goede voornemens, maar krijgt het ook daadwerkelijk een vaste plek in de kwaliteitszorg van de school.

Lessen uit de praktijk

Wat zijn effectieve interventies, succesfactoren en valkuilen bij het succesvol verbeteren van de onderwijskwaliteit? En welke rol spelen bestuur, schoolleiding, docenten, ouders en leerlingen bij het verbeterproces? Deze brochure geeft heldere tips, aandachtspunten en voorbeelden.

Opbrengstgericht werken en vakmanschap van de leraar

Publicatie van VO-raad, AOC Raad en School aan Zet met handvatten voor opbrengstgericht werken door leraren.

Opbrengstgericht sturen door de schoolleiding

Publicatie van VO-raad, AOC Raad en School aan Zet met handvatten voor het vormgeven van opbrengstgericht werken in de school.

Toezichtkader VO 2013

Vigerend toezichtkader Inspectie van het Onderwijs.

Communicatie als pijler in het verbeterproces

Een brochure vol praktische handreikingen en adviezen over de inzet van communicatie in het verbeterproces. Niet alleen op het moment dat de school te maken krijgt met een negatieve beoordeling, maar ook daarna.

Middenmanagement in positie

Schoolleiders en –bestuurders krijgen in deze brochure tips voor het versterken van de positie van middenmanagers. Hoe kunnen zij beter in positie worden gebracht om leiding te geven aan opbrengstgericht werken?

Bezoek met een opdracht

Scholen kunnen veel van elkaar leren en visitatie is daarvoor een uitstekend middel: scholen bezoeken en onderzoeken elkaar en geven feedback. Wat komt erbij kijken?

Werken aan opbrengsten

De brochure daagt schoolleiders uit om opbrengstgericht te gaan werken en biedt daarvoor handreikingen. Centraal staat kwaliteitsverbetering aan de hand van de opbrengstindicatoren van de Onderwijsinspectie en de instrumenten van Vensters voor Verantwoording.

De ingrediënten voor effectieve verbeterplannen

Deze brochure beschrijft vijf concrete succesfactoren voor een verbeterplan op basis van literatuuronderzoek, een analyse van verbeterplannen van scholen en gesprekken met procesbegeleiders.

Fietsen zonder zijwieltjes

(Voormalig) zeer zwakke scholen vertellen over verbeteracties die zij hebben ingezet toen zij te maken kregen met het predicaat ‘zeer zwak’. Het gaat over succesvolle verbeteracties, én over acties die wat minder effectief waren.
Deze publicatie is alleen digitaal beschikbaar.

Interim of niet?

Deze brochure biedt schoolbestuurders en schoolleiders praktische informatie en handvatten wanneer zij overwegen een interim manager in te schakelen. In welke gevallen is dit zinvol en waar moet u op letten?

Artikelen

De urgentie van project Leren verbeteren

Het voortgezet onderwijs werkt hard aan het minimaliseren van het aantal (zeer) zwakke afdelingen. Het Sectorakkoord geeft die ambitie vorm met scherpe deadlines voor verbeteringen. Om terugkeer naar een basis arrangement te vergemakkelijken, breidt het project Leren verbeteren het ondersteuningsaanbod uit.

Binnen een jaar weer voldoende

Door goede analyses en sterke sturing gingen de resultaten van de havo-bovenbouw van het Willem de Zwijger College in Bussum snel omhoog. Het negatieve Inspectieoordeel was aanleiding om afdelingsleiders een volwaardige rol te geven in een nieuwe organisatiestructuur.

In vijftien weken opbrengsten verbeteren

Vijftien lesweken had de vestiging Centrum van het Groningse H.N. Werkman College om de examenopbrengsten én het verschil Se-Ce van haar atheneum binnen de norm te brengen. Het lukte ruim. Logische vragen aan directeur Co Tammeling: hoe, en waarom?

Van zwak naar sterk

Een (wetenschappelijk) artikel over oorzaken voor het zwak en zeer zwak worden van scholen. Aan de hand hiervan is door de Rijksuniversiteit Groningen ook een onderzoeksaanpak ontwikkeld die nu voor het VO wordt onderzocht in de noordelijke provincies.

Betere leraren, beter onderwijs

Wat is nodig om over voldoende hoog gekwalificeerde leraren te kunnen beschikken? Hoogleraar Onderwijskunde Wim van de Grift levert een discussiebijdrage aan de hand van (wetenschappelijk) onderzoek naar achtergrond en factoren.

Bevlogenheid als impuls voor verbetering

‘Meer doen met minder’ is vandaag de dag een belangrijk gegeven voor de onderwijssector. Auteur Mark Hesseling ziet bevlogenheid als smeerolie voor kwaliteitsverbetering in het onderwijs en voor de persoonlijke en professionele ontwikkeling van docenten.

De ‘groene vingers’ van de schoolleider

Welke invloed heeft een schoolleider op het (leer)gedrag van zijn docenten? Drie scholen werken samen in het kader van een experiment naar de opbrengsten van een groeimindset. De overtuigingen van een schoolleider en de manier waarop hij de docent benadert blijken van invloed; wat aandacht krijgt, groeit.

Leerlingen moeten het doen

In scholen die van Onderwijsinspectie te horen hebben gekregen dat ze een zeer zwakke afdeling hebben, overheerst eerst vaak boosheid of verdriet. Erg lang kan dat niet duren, er moet een analyse en verbeterplan komen. Welke vragen en aspecten komen daarbij aan de orde?

Communicatieplan

Het communicatietraject van een (zeer) zwakke school of afdeling bestaat uit twee fases. De eerste fase is het informeren van alle doelgroepen over het inspectieoordeel. De tweede fase is het communiceren over de vorderingen van het verbeterproces. Het opstellen van een communicatieplan is een handig hulpmiddel voor beide fases.

De werkwijze van de Inspectie van het Onderwijs

Een VO-school wordt niet van de een op de andere dag (zeer) zwak. De inspectie gaat ook niet over een nacht ijs wanneer het een school als (zeer) zwak bestempelt. In dit artikel uit het VTOI-magazine van juni 2013 wordt beschreven hoe de inspectie te werk gaat.

Het voorkomen van (zeer) zwakke scholen in het voortgezet onderwijs

Hoe vaak komt het voor dat de inspectie een VO-school als (zeer) zwak bestempelt? Wat moet de interne toezichthouder dan doen? En nog belangrijker: hoe kun je voorkomen dat een school op het ‘beklaagdenbankje’ terechtkomt?

Direct aan de slag met concrete adviezen

Het afgelopen schooljaar vernam het Christelijk College de Noordgouw, locatie Hattem dat zijn vmbo-t- en vmbo-k-afdelingen door de Inspectie werden beoordeeld als ‘zwak’. Na de eerste teleurstelling stapten directie en team over hun frustratie heen en besloten ze alle zeilen bij te zetten. Als eerste werd het project Leren verbeteren van de VO-raad ingeschakeld.

Met of tegen elkaar?

Beoordeelt de inspectie de onderwijskwaliteit van een school met een onvoldoende, dan spreekt zij daar het bestuur op aan, maar het zal vooral de schoolleider zijn die zich aangesproken voelt. Hoe ontwikkelt de relatie tussen schoolleider en bestuurder zich daarna? Uit onderzoek blijkt dat die samenwerking hapert. Wat is de rol, verantwoordelijkheid en gedrag van bestuurders en schoolleiders van (zeer) zwakke scholen?

Alerte scholen blijven uit de gevarenzone

Een slecht presterende school moet snel de zaak weer op orde krijgen. Dat is het afgelopen jaar steeds vaker gelukt, zo blijkt. Beter nog is het om helemaal niet in de risicozone te komen, bijtijds maatregelen te nemen en voortdurend aandacht te besteden aan kwaliteit. Dit geldt niet alleen voor de ca. 250 risicoscholen maar evenzeer voor scholen die goed presteren.

Kansen bieden binnen kaders

Eind 2009 zakte de afdeling kader van het Zuyderzee College in Lemmer onder de norm van de Onderwijsinspectie en kreeg het predikaat ‘zeer zwak’. Een bezoek van de audit-commissie was een belangrijke toetssteen voor de vorderingen van het voorgaande jaar en werd om positief ervaren.

Uit het moeras

Weer in een positieve spiraal komen vergt hard werken, voor iedereen binnen de school. Er moeten veel harde, pijnlijke beslissingen genomen worden, op alle fronten. Maar het verbeterproces kan soms verbazingwekkend snel inzetten, zo bewees het Utrechtse Globe College voor vmbo.

Goede scholen beter maken

Verzorgen van goed onderwijs is de kerntaak van alle scholen. De leeropbrengsten laten zien in hoeverre ze hier in slagen. Wat goede leeropbrengsten zijn, bepalen scholen zelf. Maar er is ook een definitie die voor alle scholen geldt en die is van de Onderwijsinspectie. Hoe zijn die leeropbrengsten te verbeteren?

Het begint bij de schoolleiding

Het Kennemer Lyceum in Overveen staat niet meer op de lijst van zeer zwakke scholen. Eerst zijn de eindexamenklassen aangepakt en ook de andere maatregelen gaan hun vruchten afwerpen. Dit is echter niet vanzelf gegaan. Welke stappen zijn gezet?

Waaiers

De stappen in beeld

Deze waaier biedt schoolleiders (en bestuurders) een handreiking om in 6 concrete stappen gericht te werken aan het verbeteren van opbrengsten en onderwijskwaliteit.

Praktijkvoorbeelden

Citycollege St. Franciscus – Taalpercentielen en differentiatie

Teamleiders van het Citycollege St. Franciscus in Rotterdam hebben per klas het verband tussen Cito-score, het basisschooladvies, taalpercentielen en het schoolsucces onderzocht. De conclusies hebben de school geholpen om van het predicaat zeer zwak af te komen.

Bonaventuracollege – Binnen een jaar bij de beste tien procent

Met een gemiddeld eindexamencijfer van 5,9 hoorde de vwo-afdeling van het Bonaventuracollege landelijk gezien bij de slechtste tien procent. Met verschillende maatregelen wist deze zwakke afdeling in één jaar tijd echter bij de beste 10% te komen.

Esdal College – Een bekende als interim

Matthias Kooistra, lid van de kerndirectie, licht de afwegingen, keuze voor en ervaringen met een bekende als interim-directeur tijdens het verbeterproces op het Esdal College toe. “We wisten dat hij snel kon schakelen en in korte tijd veel in beweging zetten”.

Da Vinci College – Verbinden en duidelijk zijn

Interim-manager Freek Polter en bestuurder Frida Steenblik vertellen samen over de snelle start, de uitdagingen met de medewerkers en de prettige samenwerking van het interim-traject op het Da Vinci College.

Coenecoop College – De 5 communicatie-elementen

Bij communicatie, het goed overbrengen van een boodschap, zijn vijf elementen van belang: feiten, achtergrond, analyse, verbeteringen en toekomst. Op welk moment in het proces komt welk element aan bod? Directeur Jan Rozema vertelt over de aanpak van het Coenecoop College.

Prinsentuin Halsteren – Tekenen voor een zwakke school

In april 2010 doet de Inspectie een kwaliteitsonderzoek op Prinsentuin Halsteren. De reden: de school heeft magere examenresultaten en zwakke interne processen. Op hetzelfde moment wordt er gezocht naar een nieuwe vestigingsdirecteur. April van Loenen solliciteert.

RSG Simon Vestdijk – Tussen sturen en loslaten

De omslag van leerlingen- naar personeelszorg en bijbehorende bestuursfilosofie zorgde voor een mentaliteitsverandering bij de teamleiders op RSG Simon Vestdijk. Zij zijn nu echt de spil tussen docenten en directie en leiden de kwaliteitsverbetering.

Het Noordik – De docent als expert

CSG Het Noordik in Almelo veranderde de besturingsfilosofie en ging werken met resultaatverantwoordelijke teams aangestuurd door de teamleider. De directeur-bestuurder en vestigingsdirecteur vertellen meer over de aanleiding, achtergrond en professionaliseringsslag.

Transformationeel leiderschap – De weerbarstige praktijk

Een brede scholengemeenschap streefde naar ‘persoonsgeoriënteerd en ontwikkelingsgericht leiderschap’. De functie van afdelingsleider werd ingesteld, maar de ontwikkeling verliep moeizaam. Lees in dit praktijkvoorbeeld meer over de ervaringen, hobbels en successen.

Werkman College – Steeds benadrukken we doen het samen

Na een schoolbezoek in december 2012 constateerde de inspectie bij de vwo- afdeling van het Werkman College ‘een langdurig niet sturen op opbrengsten’. De afdeling kreeg 15 weken de tijd om de examenopbrengsten én het SE-CE verschil binnen de norm te brengen. Vestigingsdirecteur Co Tammeling vertelt hoe ze dit gedaan hebben.

Heerenlanden College – Basisscholen weten onvoldoende wat we doen

Het Heerenlanden College in Leerdam kampte enkele jaren geleden in twee vmbo-afdelingen met een laag onderbouwrendement en veel afstroom. Een van de verbetermaatregelen was een grondig onderzoek naar basisschooladviezen, dat leverde interessante bevindingen op.

Cals College – Concrete ambities formuleren

Toen de havo-afdeling van het Cals College Nieuwegein zwak werd, lag er al een ambitieplan voor kwaliteit, personeel en organisatie klaar dat samen met docenten was opgesteld. Zo kon de school snel concrete ambities formuleren voor cijfers en examenresultaten en die behalen.

ROC Noorderpoort – Snel resultaat na analyse data

De havo/vwo van het Noorderpoort in Stadskanaal werd ‘zeer zwak’ verklaard. De klap kwam hard aan, maar docenten en schoolleiding pakken het verbeterproces samen op. Zij laten o.a. zien dat samen data analyseren snel tot resultaat leidt.

Willem de Zwijger College – Snel handelen

Binnen driekwart jaar van zeer zwak naar een normaal toezichtarrangement, kan dat? Het lukte de havo-bovenbouw van het Willem de Zwijger College in Bussum. Rector Philip Wind vertelt over de voortvarende aanpak en de positieve instelling van de docententeams.

Het Stroombeek college

Onder deze fictieve naam vertelt een school open en eerlijk over de ervaringen tijdens het verbeterproces. Welke verbeteracties zijn ingezet? En wat worden als belangrijke succes- en risicofactoren gezien?

Het Sparrenbos college

Onder deze fictieve naam vertelt een school open en eerlijk over de ervaringen tijdens het verbeterproces. Welke verbeteracties zijn ingezet? En wat worden als belangrijke succes- en risicofactoren gezien?

Het Sperwer college

Onder deze fictieve naam vertelt een school open en eerlijk over de ervaringen tijdens het verbeterproces. Welke verbeteracties zijn ingezet? En wat worden als belangrijke succes- en risicofactoren gezien?

Het Springdal college

Onder deze fictieve naam vertelt een school open en eerlijk over de ervaringen tijdens het verbeterproces. Welke verbeteracties zijn ingezet? En wat worden als belangrijke succes- en risicofactoren gezien?

Reformatorisch Samenwerkingsverband VO – Audits

Zeven scholen voeren onderling visitaties en audits uit met een hoge frequentie. Ze doen dit onder andere door het creëren van voldoende draagvlak, veel gesprekken en gericht onderzoek van een beperkt aantal onderwerpen met specifieke betrokkenen.

Meerwegen Scholengroep – Audits

Praktijkvoorbeeld van visitaties door zes scholen in dezelfde scholengroep aan de hand van een strak draaiboek. De visitatie is gericht op verantwoording en ontwikkeling en de school staat centraal. Naast de twee verplichte onderdelen (‘personeel & organisatie’ en ‘onderwijsontwikkeling’) kan de school zelf ook onderwerpen aandragen.

Edudelta – Audits

In dit praktijkvoorbeeld van Edudelta Onderwijsgroep wordt de audit-systematiek van een integraal kwaliteitszorgsysteem beschreven.

Utrechtse vmbo-scholen – Audits

Na het uitvoeren van de audit en schrijven van een rapport, komen de betrokken nogmaals bij elkaar om de ervaringen met het visitatieproject uit te wisselen. Wat vond de ontvanger van de feedback? In dit voorbeeld enkele statements uit de praktijk.

Synergie in de spiegel – Audits

CVO Rotterdam en Lucas Onderwijs, twee grote onderwijsaanbieders in Rotterdam en Den Haag en omgeving, al jaren samen in het collegiale visitatieproject Synergie in de spiegel. Wat kunnen anderen leren van de ervaringen van Synergie?

Het Platform Beroepsonderwijs – Audits

In dit praktijkvoorbeeld wordt de auditsystematiek van innovatieprojecten in het beroepsonderwijs beschreven

Zuyderzee College – Na de analyse begint het pas

De examenresultaten op de afdeling kader van het Zuyderzee College bleven onder de norm, zodat de school onder verscherpt toezicht kwam. Het lukte om in een jaar tijd van de lijst zeer zwakke scholen af te komen en de school wil leerlingen kansen blijven bieden.

Candea College – Leerlingen langdurig volgen

Pieter Meulendijks, lid centrale directie, besloot niet te wachten op de jaarlijkse gegevens van de inspectie. Hij analyseerde met behulp van gegevens uit de eigen schooladministratie over een langere periode de in- door- en uitstroomgegevens van leerlingen.

Kwaliteit verbeteren in 6 stappen

Kwaliteit verbeteren in 6 stappen

In zes concrete stappen werkt u aan het verbeteren van opbrengsten en onderwijskwaliteit. Hierbij is niet alleen aandacht voor wat scholen kunnen doen om de onderwijskwaliteit te verbeteren, maar vooral ook
met wie en hoe.

Ga zelf aan de slag met ons materiaal

Brochures

Gebruik de handige brochures en praktische waaiers uit ons informatiepakket en laat u inspireren door de praktijkervaringen in diverse artikelen

Direct inzicht in de stand van zaken

Urgentiemeter

Deze meter geeft u een prognose van het komend inspectieoordeel, het urgentiebesef en de actiegerichtheid van uw school. Zijn de juiste ingrediënten in huis om een kwalitatief gezonde school te blijven of te worden?